| نسخه چاپي |  |
|
|
||
|
خبرها ايراني
1700 ساله با 185 سانتيمتر قد
يك
دهه پيش زماني كه كارگران يك معدن قديمي نمك
در حال كار بودند، ناگهان يكي از كارگران در
حالي كه ترسيده بود، با صداي بلندي فرياد زد:
«دست نگهداريد، دست نگهداريد»، اينجا
... همه
از رانندهي كاميون و بولدوزر گرفته تا رييس
معدن به محل آمدند و جمجمه مردي با گوشوارهاي
در گوش و موهاي سفيد پف كرده را مشاهده كردند. ابتدا
موضوع را به نيروي انتظامي دادند، و با اين
احتمال كه جسد كشف شده، يك مرد باستاني باشد،
به سازمان ميراث فرهنگي اطلاع دادند. پس
از اينكه كارشناسان به محل اعزام شدند،
بقاياي جسدي شامل جمجمه، ساق پا كه در درون
چكمهاي قرار داشت، شلوارك، پارچه، تكههايي
از طناب و ... را همراه او از محل خارج كردند. در
آغاز از روي آرايش مو و گوشوارهاي كه مرد
نمكي در گوش داشت، گمان ميرفت كه او متعلق
به زمان هخامنشيان است ولي آزمايشهاي دقيقتر
كه در دانشگاه آكسفورد انگليس روي مرد نمكي
انجام شد، مشخص كرد كه اين مرد در دوره
ساسانيان ميزيسته است و قدمت آن به 1700 سال
پيش بازميگردد. همچنين مشخص شد كه در زمان
حيات حدود 170 سانتيمتر قد و 40 سال سن داشته و
گروه خوني او B
مثبت بوده است... با
گذشت ده سال، چند روز پيش، همزادي براي مرد
نمكي پيدا شد. مهندس يحيي رحمتي رييس سازمان
ميراث [يادمانهاي] فرهنگي استان زنجان
دربارهي پيدا شدن مرد نمكي (2) چنين گفت:
كارگران و كارشناسان معدن نمك حمزهلو در
نزديكي روستاي چهرآباد شهرستان زنجان، حين
كار، بقاياي اين جسد باستاني را شامل جمجمه،
فك، دست و پاها و همچنين اشيايي همچون لباس
پشمي، حصيري كه بافت منحصر به فردي دارد و
فلزي كه همراه پيراهنش بود، بهطور كامل كشف
كردند. وي
در زمينهي قدمت معدن نمك حمزهلو گفت: اين
معدن نمك يكي از قديميترين معادن نمك ايران
است كه قدمت تاريخي آن [با توجه به پيدا شدن
مرد نمكي (1)، دستكم به 1700 سال پيش] برميگردد. البته
با توجه به همانند بودن هر دو مرد نمكي، ميتوان
گمانهزنيهايي را درباره قدمت آن به عمل
آورد. اما تعيين دقيق آن، نيازمند انجام
آزمايشهاي لازم است. بر
اثر نظريهي كارشناسان پزشكي قانوني، اين
مرد 180 تا 185 سانتيمتر قد داشته است. علت
درگذشت وي به ظاهر در اثر ريزش كان نمك بوده
است. هماكنون، بقاياي اين مرد نمكي در اتاق
ويژهاي در اداره كل ميراث فرهنگي استان
زنجان نگاهداري ميشود. ساخت
تنديسهاي لولايي در 5 هزار سال پيش در جيرفت
بررسيهاي
باستانشناسي و اشياي به دست آمده از
قاچاقچيان محوطه باستاني جيرفت، نشان ميدهد
كه ساكنان اين محوطه، پنج هزار سال پيش مجسمههايي
با دست و پاي متحرك و لولادار شبيه عروسكهاي
خيمهشببازي ميساختند. در جريان كاوشهاي
باستانشناسان در محوطه باستاني جيرفت كه
در كنار رودخانه هليلرود جاي گرفته است.
معماري و شواهدي مربوط به وجود يك تمدن عظيم
هم دوره با تمدن سومر در ميان رودان بهدست
آمده است. «يوسف
مجيدزاده» سرپرست گروه كاوشهاي باستانشناسي
انجام شده در جيرفت و همچنين در ميان اشياي
باستاني كشف شده از قاچاقچيان، بخشهايي از
تعدادي مجسمه، شبيه به عروسكهاي خيمه شببازي
به دست آمد كه دست و پاي آنها از بدن جدا است
و احتمالاً به وسيله ميلهاي آهني اجزاي بدن
آنها به هم وصل ميشده است.» وي
گفت: اين مجسمههاي لولايي كه دست و پاي
آنها هم حركت ميكرده، از جنس سنگ مرمر بوده
كه در اندازههاي 35 تا 40 سانتيمتر ساخته شدهاند.
به گفته مجيدزاده، اين مجسمهها به شكل
انسان و حيوان ساخته ميشدهاند. محوطههاي
باستاني جيرفت در استان كرمان در شهرستان
جيرفت جاي گرفتهاند. محوطهي
باستاني هفت تپه
محوطه
باستاني هفت تپه حدود 15 كيلومتري جنوب شرقي
شهر شوش واقع شده است. گستردگي اين محوطه
باستاني به مراتب باعث جلب توجه كاوشگران
قرار گرفته است. اولين عمليات حفاري در سال
1344 به سرپرستي دكتر نگهبان در اين محل آغاز
گرديد كه در پي اين كاوشها، تعددي اشياي
ارزشمند از اين محوطه تاريخي به دست آمد. همچنين
در پي عمليات حفاري، دو آرامگاه مدفون شده
نمايان گرديد كه آرامگاه بزرگتر، آرامگاه
تپتي آهار و ملكه او ناميده شده است. در
آرامگاه، سكوي بزرگي ايجاد شده كه توسط
ديوارچههاي كوتاهي به سه بخش تقسيم شده است.
اين تقسيمبندي نشاندهنده اين است كه اين
آرامگاه براي تدفين اشخاص متعددي ساخته شده
بود. اشياي يافته شده در آرامگاه بسيار ساده
بودند و ديوارهاي آجري هر دو آرامگاه توسط
ديوار قطور خشتي احاطه شده بود. مجموعهاي
از طرف در شرقي آرامگاهها، ساختمانهاي
كوچكي كشف شده كه آن را به عنوان خانههاي
مسكوني مربوط به دوران پارتي و ساساني ذكر ميكنند. در
طول حفاريهاي هفت، تپه بازماندههاي دو
سكوي بسيار بزرگ خشتي مشخص شدهاند كه در
كنار آنها اتاقها و تالارهاي گوناگوني
قرار داشتهاند. در جانب خاوري اولين سكو،
مجموعهاي از چند اتاق يافت شده است. نكته
جالب اين است كه ساختمان اين قسمت به ساختمان
ديگري كه در كنار دومين سكوي خشتي قرار
داشته، متصل ميگردد. جهت ديوارهاي دو
ساختمان، مختلف بوده و به نظر ميرسد كه اين
دوبنا در يك زمان ساخته نشدهاند. در
ضمن كاوشهاي باستانشناسي، پيش از
هزاران «گلنوشته» به خط ميخي و زبان
اكدي بهدست آمده است. كشف اين «گل
نوشتهها» نشان از رواج كتابت در سطح وسيع
در اين سرزمين است كه خود بخش كوچكي از كشور
پهناور و باستاني ايلام بوده است. متون اين
كتيبهها حاكي از عقايد و افكار اين مردمان
و بهترين معرف نحوهي تجارت، روابط سياسي،
اجتماعي و فرهنگي مردم در آن زمان است. اين گلنوشتهها،
اطلاعات ارزشمندي را در مورد تاريخ ايلام و
هفتتپه در اختيار باستان شناسان قرار داده
است. افزون بر اين، تعدادي مُهر به صورت مسطح
يا استوانهاي به دست آمده است كه از مواد
مختلفي چون سنگ و گل پخته و بدل چيني ساخته
شدهاند. اثر مهرهاي داراي نقوش مختلف و با
صحنههايي همچون پيشكش هدايا به خدايان
و نيايش بوده و بيشتر بر روي پوشش گلي زده
مي شدند. همچنين تعدادي ظروف سفالين به
صورت ساده و يا منقوش و در اشكال گوناگون
تعدادي پيكركهاي سفالين كه به دو دسته
انساني و حيواني تقسيم ميشوند؛ يافت شده
است. ديگر
اشياي يافتشده عبارتند از: اشياي فلزي كه
شامل خنجرها، تبرها، پيكانها و ... هستند،
اندودهاي گلي منقوش، سرديسهاي گلي،
تابوتهاي سفالي، اشياي سنگي و اشياي
تزييني. با
توجه به زيادي و اهميت آثار به دست آمده،
موزههاي در جوار محوطه تاريخي ساخته شد و
در سال 1352 گشايش يافت. ساختمان موزه، مجهز به
تالارهاي نمايشگاهي، كتابخانه و آزمايشگاه،
مركز رايانه، تالار ترسيم سفال، انبار اشيا
و كارگاه مرمت و لابراتوار عكاسي ميباشد. در
سالهاي اخير، به دنبال حفاريهاي غيرمجاز
در خوزستان و تخريب تپه هاي باستاني توسط
كارخانههاي صنعتي و نيز كشاورزان، مناطق
مهم اين محوطه و چندين تپه باستاني آن با خاك
يكسان شدهاند.
|
||
