| نسخه چاپي |  |
|
|
||
|
حيرت
باستان شناسان از يافته هاي جيرفت يك
گروه 24 نفره از كارشناسان داخلي و خارجي، مدتي
است كه سومين فصل كاوش تپه هاي تاريخي جيرفت
را آغاز كرده اند. اين
گروه كه در آن برجسته ترين باستان شناس هاي
دنيا از جمله «هالي پيتمن» استاد دانشگاه
فيلادلفيا و دكتر «مرجان مشكور» حضور دارند،
به سرپرستي دكتر يوسف مجيدزاده استاد ايراني، سرگرم مطالعه پيرامون يكي از باستاني
ترين تمدن هاي جهان هستند. گفت
و گو در زير با «دكتر يوسف مجيدزاده» كه
دربردارنده نكات بسيار مهم و اساسي به نظر
علاقهمندان «فر ايران» ميرسد: _
آقاي مجيدزاده در فصل هاي اول و دوم كاوش در
منطقه جيرفت به چه يافته هايي رسيده ايد؟ l به طور خلاصه مي توانم بگويم در
طول اين دو فصل، عمده يافته
هاي ما روي دو تپه متمركز بوده است. اين دو
تپه در نزديكي هم و به فاصله 2 كيلومتر قرار
دارند. مطالعات ما نشان مي دهد كه اين تپه ها
در واقع بقاياي دو بناي تاريخي متعلق به يك
تمدن قديمي هستند. يكي از اين تپه ها، دژ
حكومتي و ديگري يك بناي مذهبي است. طول و عرض
اين شهر حدود 3 در 2 كيلومتر است. در
اين دو تپه و تا فاصله 600 متري از آنها
به فاصلهي 50 متر، گمانه
زني هاي متعددي انجام شده است و همه خبر از
آثار معماري مي دهد. _
لطفاً درباره اين بناي مذهبي توضيح دهيد؟ l اين
بنا، يك بناي زيگورات مانند است اما زيگورات
نيست. زيگورات بنايي مذهبي و متعلق به دورهي خاص تاريخي است.
درست مثل اين كه بگوييم يك بناي مسجد مانند
متعلق به دوره هخامنشي پيدا شده است. زيگورات
متعلق به اقوام سومري بوده است، اما اين بناي
بي نظير حداقل 100 سال كهن تر از كهن ترين
زيگوراتي است كه در بينالنهرين [ميان رودان] ساخته شده است و نمي تواند
زيگورات باشد. اين
ساختمان، بناي منحصر به
فرد و حيرت برانگيزي است و باستان شناسان از
كشف اين بنا،
شگفت زده شده اند و مشابه آن ديده نشده است. اين
بنا پله پله است، سكوي اول آن حدود 400 متر طول
و عرض دارد و ارتفاعش حدود 7 متر است. سكوي دوم
اين بنا، 250 متر، طول و عرض و حدود 10 متر
ارتفاع دارد. احتمالاً سكوي ديگري هم وجود
داشته كه از بين رفته است. _
چه آثار و اشياي تاريخي در حين اين مطالعات
به دست آمده است؟ l در
اين كاوش ها عمده اشيايي كه يافت مي شود،
ظروف سفالي است كه تعداد آن چشمگير است.
علاوه بر اين، تعدادي مهر نيز به دست آمده
است كه در نوع خود بسيار مهم است. تنها در سال
گذشته، 25 مهر در اين كاوش ها به دست آمده كه
نشان مي دهد تمدن جيرفت با سرتاسر منطقه از
شرق و غرب، حتي جنوب خليج
فارس، عربستان [امروزي]، بينالنهرين [ميان
رودان]
و ... رابطه تجاري داشته اند. اخيراً هم پس از
حدود يك هفته كاوش در نزديكي سازه حكومتي،
توانستيم نخستين مهر تجاري اين محوطه
باستاني را كه روي آن نقش بز با سر برگردانده
به عقب ديده مي شود را كشف كنيم. اين مهر 2 در 2
سانتي متري، نشان دهنده تجارت
پيش رفته در منطقه جيرفت در پنج هزار سال قبل
است. به نظر مي رسد ساكنان باستان براي
صادرات و واردات و تجارت كالاهاي خود ، بعد
از قرار دادن اشيا و كالاها در داخل كوزه ها،
در آنها را با گل مي
پوشاندند و روي آنها را با مهرها لاك
مي كردند تا در صورت دستبرد، متوجه آن بشوند. _
اين تمدن به چه دوره تاريخي است؟ l اين
تمدن كه ما در حال بررسي آثار به جا مانده آن
هستيم، به حدود دو هزار و هفتصد، هشتصد سال
پيش از ميلاد يعني حدود چهار هزار و هشتصد
سال پيش برمي گردد. البته اين تاريخ چندان
دقيق نيست. _
فصل سوم كاوش از چه زماني آغاز
شده است و تا به حال به چه يافته ها و
اطلاعاتي دست پيدا كرده ايد؟ l سه
هفته يي است كه فصل سوم را شروع كرده ايم.
البته به دليل بارش هاي شديد امسال، كاوش ها يك هفته
تعطيل شد. تا
به حال وسيله اي كه بشود آثار را از بارش
باران حفاظت كند، وجود نداشته است. سال گذشته تمام
ديوارهاي راست آثار معماري مكشوفه را براي
حفاظت آجرچين كرديم و روي آجرها را كاه گل
گرفتيم. سطوح
خشتي شيب دار را هم با گوني پوشانديم و سپس
كاه گل كرديم. سال گذشته بيش از 60 هزار متر
گوني خريداري كرديم. بقيه آثار هم هنوز حفاري
نشده اند و بيش از 5 هزار سال است كه با همين
باد و باران ها دست به گريبان هستند. _
اشياي كشف شده در كجا نگهداري مي شوند؟ l آثار
مكشوفه شامل دو دسته است. يكي آن دسته آثار كه
قاچاقچيان و بعضي از آنها كه حفاري غير مجاز داشته اند،
كشف كرده اند. عمده اين آثار در بازارهاي
جهاني با قيمت هاي سرسام آور خريد و فروش مي
شوند. البته بخشي از آنها هم توسط نيروي
انتظامي، دادگاه انقلاب و ... كشف و ضبط شده
است. تعداد اين آثار توقيف شده به سه هزار تا
مي رسد كه تمامي تحويل ميراث فرهنگي استان
كرمان شده است و بخشي از آن در موزه جيرفت
نگهداري مي شود. قطعات ديگري هم هست كه جنبه
مطالعاتي دارد. مثل سفال هاي شكسته كه اين
آثار هم در مركز مطالعات بين المللي باستان
شناسان جيرفت نگهداري مي شود. _
آقاي مجيدزاده، آيا حفاري هاي غير مجاز
پايان يافته است؟ l اگر
بگويم اين حفاري ها كاملاً پايان يافته، حرف
چندان درستي نزده ايم ولي قطعاً مثل گذشته،
حجم زيادي ندارد. آشنايي مردم با مقوله ميراث
فرهنگي بسيار بيشتر شده است و اين مهمترين
عامل در كاهش چشمگير غارت آثار فرهنگي است. _
چه اطلاعي از بازگشت اشياي به غارت رفته
جيرفت داريد؟ l در
حال حاضر دفتر حقوقي سفارت ايران در پاريس
تبديل به مركزي براي بازپش گيري اين آثار شده
است. من هم به عنوان يك متخصص با آنها
همكاري دارم. اين دفتر تمام اشياي باستاني
مربوط به جيرفت را تحت پيگرد دارد و به
موفقيت هاي فراواني هم دست يافته كه بازگشت 31
شيء باستاني از لندن نمونهي آن است. همچنين اين دفتر در حالي پيگيري 12
شيء به نمايش درآمده در گالري «بره كت»
نيويورك است و اگر بتواند ثابت كند كه اين
اشيا متعلق به جيرفت است، آنها را باز خواهد
گرداند.
|
||
