| نسخه چاپي |  |
|
|
||
|
نخستين
«تصوير
متحرك» جهان در شهر سوخته پيدا شد
پنج
هزار سال پيش در «شهر
سوخته»، هنرمند نقاش، روي يك جام سفالين
طرحي از يك «بز»
را نقاشي كرد. او در نظر داشت كه نقش بز را در
اطراف دهانه جام تكرار كند، اما وقتي شروع به
كار كرد، توانست در 5 حركت، بزي را طراحي كند
كه به سمت درختي حركت كرده و برگ آن را ميخورد.
اين اولين باري بود كه در جهان باستان، «تصوير
متحرك» پا به عرصه حيات گذاشت. سفالها
در جهان باستان، نقش «بوم»
را براي نقاشان و هنرمندان زمان خود ايفا ميكردند.
آنها با نقاشي روي سفالهاي گوناگون، از
اعتقادات و محيط اطراف خود به ويژه طبيعت
پيرامون، به عنوان نماد استفاده ميكردند. در
سفالهاي «شهر
سوخته»، كه از متمدنترين و پيشرفتهترين
تمدنهاي باستاني در پنج هزار سال پيش است،
نقش بز و ماهي بيش از هر نقش ديگري ديده ميشود.
بز و ماهي، دو حيواني هستند كه در اين منطقه
بيش از هر حيوان از آنان استفاده ميشد و
ساكنان شهر سوخته را به ادامه حيات اجتماعي
خود اميدوار ميكرد. كشف
اين سفال، با نقاشي متحرك ثبت شده روي آن، در
ميان سفالهاي اين منطقه نيز بيمانند بوده
است. اين نقاشي، حركت تصاوير را در كوتاهترين
زمان ممكن روي جامي كه قطر دهانهي آن 8
سانتيمتر است، نشان ميدهد. در ديگر سفالهاي
يافته شده در شهر سوخته، نقش متفاوتي ديده ميشود
كه گاهي تكرار شدهاند. اما حركتي در آنها
ديده نميشود. از
نگاه باستانشناسان، اين كشف نشاندهنده
آن است كه مردمان شهر سوخته بسيار باهوش،
هنرمند و در زمان خود پيشرو بودهاند. «منصور
سجادي»، باستانشناس و سرپرست هيات كاوش در
شهر سوخته، در اين باره گفت: «در
كاوشهاي خود روي محوطه باستاني شهر سوخته
به نكته بسيار جالبي برخورد كرديم. در جريان
كاوش گوري كه ظرف سفالين با نقاشي متحرك از
آن به دست آمد، به اسكلتي برخورد كرديم كه به
احتمال فراوان، تصويرگر همين جام بوده است.
روي اين جام سفالين نخودي رنگ، تصوير يك بز و
يك درخت ديده ميشود. نقاشي اين جام بسيار
هنرمندانه دور تا دور آن انجام شده است.
تصويرگر اين جام، بز را به حركت واداشته و آن
را با يك حركت جهشي به درخت نزديك كرده است.
حركت در اين تصويرها به خوبي مشاهده ميشود.»
باستانشناسان
با نزديك كردن اين تصاوير به يكديگر موفق
شدند نمونهاي از يك تصوير متحرك را در قالب
يك فيلم 20 ثانيهاي به دست آورند. سرپرست
تيم كاوش در شهر سوخته دربارهي كشف اخير
خود گفت: «حركت
بز به سوي درخت و خوردن برگ درختان در پنج
حركت، نشان داده شده است. در اين تصويرها، نه
تنها بز به سمت درخت حركت ميكند، بلكه جهش
وي و پريدن بز روي برگ درختان به صورت كامل
ديده ميشود.» به
گفتهي اين باستان شناس، بز از جمله
حيواناتي است كه در رسيدن به بلندي تبحر
داشته و ميتواند با يك حركت جهشي به سمت
بالا حركت كند. هنرمند نقاش شهر سوختهاي،
با دقت و زبردستي موفق به تصويركردن جهش اين
بز شده است. از
اين جام براي نوشيدن استفاده ميشده است.
بلنداي اين جام 10 سانتيمتر است و روي يك
پايه استوار شده است. «سجادي»
دربارهي منحصربه فرد بودن اين تصاوير در
دنياي باستاني گفت: «تاكنون
در دورههاي پيش از تاريخي چنين تصاويري
ديده نشده و ما براي اولين بار به اين تصوير
در «شهر
سوخته» برخورد كردهايم. در بسياري از ظرفها،
اشكالي را ميبينيم كه تنها تكرار شدهاند،
اما حركتي در آنها ديده نميشود. تحقيقات
ما نشان داده است كه اين نقش، قديميترين
انديشهي مردمان باستان براي ارايه «تصوير
متحرك» و به تعبير امروزي «انيميشن»
[جانبخشي] است.» محوطه
باستاني شهر سوخته در هزاره دوم و سوم قبل از
ميلاد بنا شده است. اين شهر اعجابانگيز،
يكي از شهرهاي بسيار متمدن و پيشرفته در چند
هزار سال پيش بوده است كه توجه بسياري از
باستانشناسان جهان را به خود جلب كرده است.
شهر سوخته در [استان] سيستان و بلوچستان
امروزي قرار دارد و تاكنون 8 فصل كاوش و حفاري
مداوم در آن انجام شده است.
|
||
