| نسخه چاپي |
|
|
|
پاسارگاد در برابر زمينلرزههاي تا 7
ريشتر مقاوم است
مهندسان هخامنشي دو هزار و 500 سال پيش براي جلوگيري از ريزش
سازههاي مجموعهي پاسارگاد كه در منطقهي زلزلهخيز ساخته شدهاند، از روش ابتكاري در پي، به صورت «پي دو پوشه» يا (
Base isolation) استفاده كردهاند كه امروز در ساخت پي نيروگاههاي هستهاي و سازههاي حساس به كار گرفته
ميشود.
روش پي «دو پوشه» شگردي (فني) در مهندسي سازه و زلزله است كه كارشناسان قبل از ساخت سازه،
از دو پيريزي روي هم استفاده ميكنند. پي اول به صورت ثابت است و پي دوم روي پي اول ساخته شده است و داراي قابليت ارتعاش است. بهرهگيري از
اين روش، باعث ميشود كه مقاومت سازهها برابر زمينلرزه، تا بيش از هفت ريشتر بالا برود و هنگام زلزله با حركت سازهها در قسمت پي، ضربه
زلزله گرفته شود و سازه آسيب نبيند. از اين روش هماكنون در ساخت سازههاي حساس در كشورهاي زلزلهخيز ازجمله ژاپن استفاده ميشود.
«عبدالعظيم شاهكرمي»، متخصص سازه و ژئوتكنيك و مسئول بررسيهاي مهندسي پاسارگاد، در
مورد استفاده از روش «دو پوشه» گفت: «بررسيها روي سازههاي پاسارگاد نشان ميدهد كه مهندسان هخامنشي، دو هزار و پانصد سال پيش در
زير سازههاي اين مجموعه، دو پي ساختهاند تا بتوابنند ضربههاي ناشي از زلزله و لغزش را بگيرند و سازهها هنگام زمينلرزه در اين منطقهي
زلزلهخيز، آسيب نبينند.»
وي با اشاره به اينكه استفاده از اين روش ابتكاري كه هماكنون آخرين روش مقاومسازي سازهها
است در دو هزار و پانصد سال پيش، نشاندهندهي شناخت كامل مهندسي سازه و اقليم است، افزود: «زيرِ سازههاي مجموعهي پاسارگاد، دو پي
وجود دارد. پي اول، از جنس سنگ و ملات ساروج است و پي دوم كه روي سطح كاملا صاف پي اول جاي گرفته، تنها از جنس سنگ ساخته شده و ميتواند روي پي
ثابت اول ارتعاش پيدا كند.»
بررسيهاي انجام شده در سازههاي پاسارگاد، به خصوص تل تخت و زندان سكندر يا آرامگاه
كمبوجيه، نشان ميدهد كه مهندسان هخامنشي، افزون بر استفاده از پي دو پوش، با توجه به سست بودن خاك منطقه و سنگيني سازهها، پي اين مجموعه
را در عمق زياد و سطح گستردهتري ساختهاند.
شاهكرمي در مورد علت استفاده از اين روش گفت: «ايجاد پيسازههاي اين مجموعه در عمق
زياد و گستردگي بيشتر نسبت به سطح سازهها، مانع اختلاف نشست و جلوگيري از تركخوردگي و فرسايش سازهها ميشود.»
به گفته شاهكرمي، با توجه به استفاده از روش پي دو پوشه، گسترده و پي عميق در اين مجموعه،
مهندسان هخامنشي، دو مشكلِ،اختلاف نشست و زلزله را رد اين منطقه حل كردهاند.
محوطه باستاني پاسارگاد نخستين پايتخت دولت هخامنشيان است كه دو هزار و پانصد سال پيش به
دستور كوروش هخامنشي ساخته شده است. در اين مجموعه كه در فهرست ميراث جهاني به ثبت رسيده است آثاري مانند آرامگاه كورش، كاخ بارعام، كاخ
اختصاصي و مجموعههاي ديگر وجود دارد. پاسارگاد در استان فارس جاي گرفته است.
|
