نود و نهمين سال‌گرد مشروطيت ايران

(1384-1285 خورشيدي 2005-1906 ميلادي)

مشروطيت ايران، فراگشت چهار مرحله است كه برپايه‌ي 4 سند كه به ركن‌هاي چهارگانه‌ي مشروطيت ايران معروف‌اند، بنيان گرفته‌ است. مراحل چهارگانه عبارتند از:

يكم ـ فرمان مشروطيت:

اين فرمان از سوي مظفرالدين شاه قاجار در روز 14 جمادي‌الثاني سال 1324 قمري، برابر با 13 امرداد ماه 1285 خورشيدي (5 اوت 1906 ميلادي) صادر شد. مردم، درون مايه‌ي اين فرمان را نارسا دانستند و نسخه‌هاي آن را كه به در و ديوارها چسبانيده بودند، كنده و پاره كردند.

مظفرالدين شاه و هيات حاكمه، زير فشار افكار عمومي، ناچار متمم فرمان را صادر كرد كه با پذيرش مردم روبرو گرديد و مردم سه روز جشن و چراغاني كردند.

دوم ـ نظام نامه‌ي انتخابات:

به دنبال صدور فرمان متمم، روز 26 امرداد ماه 1285 (8 اوت 1906 م)، جلسه‌اي با حضور سران آزادي‌خواهان، وزيران، درباريان و علما، به منظور تهيه‌ي نظام‌نامه‌ي انتخابات در عمارت مدرسه‌ي نظام در تهران،‌برپا گرديد.

روز 17 شهريور ماه 1285 خورشيدي (8 سپتامبر 1906 م)، مظفرالدين شاه، نظام‌نامه‌ي انتخابات را امضا كرد.

سوم ـ قانون اساسي:

با امضاي نظام‌نامه‌ي انتخابات، نخستين مجلس شوراي ملي ايران (دارالشوراي كبري) كه انتخابات آن به گونه‌ي صنفي به عمل آمده بود، روز چهاردهم مهر ماه 1285 خورشيدي، مجلس شوراي ملي با آيين ويژه‌اي گشايش يافت.

اين مجلس،‌اقدام به تهيه‌ي قانون اساسي كرد و روز 8 دي ماه 1285 (30 دسامبر 1906)، مظفرالدين شاه و ولي‌عهد او محمدعلي ميرزا، قانون مزبور را كه در 51 اصل تنظيم شده بود، امضا كردند.

چهارم ـ متمم قانون اساسي:

نمايندگان اصرار داشتند كه هرچه زودتر قانون اساسي تنظيم و به امضاي مظفرالدين شاه رسانيده شود. از اين‌رو، به دليل شتاب بسيار، قانون مزبور داراي نقص‌هاي زيادي بود. از اين‌رو، نمايندگان براي برطرف كردن موارد مزبور و روشن كردن حدود اختيارات و روابط سه قوه و نيز حقوق سلطنت، اقدام به تنظيم متمم قانون اساسي كردند.

پس از امضاي قانون اساسي، مظفرالدين‌شاه درگذشت و محمدعلي ميرزا كه نظر خوبي با مشروطيت نداشت، با نشستن بر تخت پادشاهي راه مخالفت با مجلس شوراي ملي را در پيش گرفت. چنان‌كه حتا نمايندگان را به آيين تاج‌گذاري خود، دعوت نكرد.

اما سرانجام، محمدعلي‌ شاه در برابر ملت كوتاه آمد و روز 26 مهر 1296 خورشيدي (17 اكتبر 1907)، متمم قانون اساسي را كه مشتمل بر يك‌صد و هفت اصل بود، امضا كرد.

بازگشت