فردوسي تنها شاعر يك ملت نيست

پروفسور جان هوين نين، لي شان

استاد بخش فارسي دانشگاه پكن

با آن كه مردم چين از راه اروپا با اين شاعر و اثرش آشنا شدند، امروز در چين در ميان محفل‌هاي ادبي، فردوسي و شاهنامه‌اش نه تنها مقام والايي دارد، بلكه در سطح بسيار گسترده مورد مطالعه و بررسي است. ما مي‌خواهيم رقمي را در اختيار دوستان گرامي بگذاريم:‌ اكنون در چين در بيش از 100 مدرسه‌ي عالي درباره‌ي شاهنامه‌ي فردوسي توضيح داده مي‌شود. اين مدارس عالي، بخشي به عنوان بخش ادبيات خارجي (يا شرقي) دارند و شاهنامه‌ي فردوسي يكي از آثاري است كه در اين بخش مورد توجه قرار مي‌گيرد.

56 سال پيش هنگامي كه در سراسر جهان، بنا به دعوت دولت وقت ايران، هزاره‌ي فردوسي برقرار مي‌شد، در چين نيز انعكاس يافت. در يكي از مجله‌هاي وزين آن وقت چين به نام ]ادبيات[ (شماره‌ي پنجم، سال سوم) ‌نويسنده‌‌اي به نام ]اووشي[ نوشتاري چاپ كرد و در آن، شاهنامه و فردوسي را بسيار گسترده، معرفي كرد و در پي آن، داستان ]جمشيد و ضحاك[ را آورد. اين داستان را، «اووشي» از زبان انگليس به چيني ترجمه كرده بود. «اووشي» در اين نوشتار خود نوشت: «قبل از هر چيز ما بايد مقام بلند شاعر و اهميت بزرگي اثرش را در ادبيات جهاني درك كنيم؛ فردوسي شاعر يك ملت نيست، بلكه وي يكي از چند نماينده‌ي شاعران جهاني است.»

در همان زمان، يكي از استادان مشهور چيني به نام «جين جيددو» در كتاب خود با نام «تاريخ ادبيات جهاني»، 27 شاعر ايراني را به مردم چين معرفي كرد؛ و فردوسي و اثرش در سرلوحه‌ي آن بخش بود. اين دانشمند درباره‌ي فردوسي نوشت: «فردوسي از شهرت بسيار بالايي برخوردار است و شايد وي اولين كسي از شاعران ايراني است كه براي خوانندگان اروپايي آشنا باشد. مقام اين شاعر در نظر فرهنگي‌ها مانند شاعر بزرگ يونان، هومر است.«در سال 1946 يك دانشمند چيني به نام ]پان چين لي[ داستان «رستم و سهراب» شاهنامه‌ي فردوسي را از زبان روسي به زبان چيني ترجمه كرد.

ما با خوش‌حالي تمام مي‌خواهيم به دوستان گرامي مژده‌اي بدهيم و آن اين است كه اكنون در چين بخشي از شاهنامه‌ي فردوسي شامل چهار تراژدي ايرج، سهراب، سياوش و اسفنديار و به وسيله‌ي استاد ]جان هون نين[، از زبان فارسي به زبان چيني ترجمه شده و انتشار يافته است.

ما هم‌چنين در ضمن تدريس «در دانشگاه پكن»، درباره‌ي شاهنامه سمينار تشكيل مي‌داديم و تجربه نشان داده است كه اين شكل براي شناسايي اين اثر نفيس و درخشان بسيار مفيد واقع شده است. دانش‌جويان قبل از تشكيل سمينار، با دقت اثر را مي‌خواندند و طرح‌هاي بيانيه‌ي خود را مي‌نوشتند و در جلسه با شور و شوق نظرات خود را بيان مي‌كردند و حتا درباره‌ي مواردي مربوط به متن، به گرمي بحث مي‌كردند. پس از اين سمينارها كه دانش‌جويان درك و آشنايي آن‌ها با اين اثر بزرگ بيش‌تر گرديد، آن‌ها به اين نتيجه رسيدند كه شاهنامه‌ي فردوسي يكي از آثار نفيس در ادبيات جهاني است و چه از نظر ژرفاي انديشه و ميهن‌پرستي آن و چه از نظره شيوه‌ي بيان و هنرمندي شاعر در آن، در ميان آثار ادبيات جهاني بي‌نظير است.

بازگشت