معماري هخامنشي تا ساساني در تنگه بلاغي

كاوش‌هاي باستان شناسي هيات ايراني و ايتاليايي تنگه بلاغي در لايه‌هاي يك محوطه مسكوني به شناسايي سه دوره معماري از دوران هخامنشي تا فراهخامنشي در اين محوطه منجر شد.

تنگه بلاغي كه از آن به عنوان راه شاهي ياد مي‌شود يكي از چشم‌اندازهاي پاسارگاد است. كاوش‌هاي باستان شناسي در اين تنگه كه به علت ساخته شدن سد سيوند در آن، شهرتي جهاني پيدا كرده است تاكنون بخشي از شيوه‌هاي سكونتي آن را آشكار كرده است. عمليات نجات بخشي آثار درون اين تنگه با فراخوان بين‌المللي و حضور متناوب هشت هيات باستان شناس خارجي آغاز شده است و تاكنون بعضي از اين هيات‌ها، كاوش‌هايي را در اين تنگه انجام داده‌اند.

پروفسور «پير فرانچسكو كالي يري»، (Pier Francesco Calliere) سرپرست هيات ايتاليايي كاوش در تنگه بلاغي كه اكنون دومين فصل خود را در اين تنگه سپري مي‌كند با اشاره به لايه‌هاي معماري به دست آمده گفت: «در يك محوطه‌ي سكونت‌گاهي موفق شديم سه لايه معماري از دوره هخامنشي تا فراهخامنشي (پس از هخامنشيان تا دوره ساساني) به دست بياوريم. اين لايه‌ها در يك خانه مسكوني بزرگ به دست آمده‌ و نشان‌دهنده تداوم استقرار در اين منطقه است.»

او با اشاره به لايه‌هاي به دست آمده در اين محوطه گفت: «از ميان لايه‌هاي به دست آمده، لايه نخست متعلق به دوره هخامنشي است. ما موفق شديم يك سر پيكان با سه جهت كه از دوران هخامنشي به جامانده را در اين لايه كشف كنيم. در اين لايه، ديوار از چينه خشت ساخته شده كه 10 سانتي‌متر ارتفاع دارد و مقدار كمي از آن باقي مانده است.»

كالي يري با اشاره به ديگر لايه‌هاي به دست آمده از اين محوطه‌ي استقراري گفت: «به علت سفال‌هاي اندكي كه از دو لايه ديگر به‌دست آمده اطلاعات كمي از دوره‌هاي آن‌ها داريم اما احتمال مي‌دهيم دوره دوم متعلق به هخامنشي و سومين دوره به فراهخامنشي تعلق داشته باشد.»

به گفته‌ي او در دوره دوم، ديواري از سنگ، بدون استفاده از خشت ساخته شده است و در سومين دوره، سنگ‌هاي بزرگي ساختار ديوار را تشكيل داده‌اند. از اين دوره، حصاري نيز به دست آمده است كه نشان مي‌دهد دور محوطه‌ي استقراري حصاركشي شده است.

پيش از اين باستان شناسنان ايتاليايي و ايراني در فضاي معماري اين ترانشه، بقاياي اسكلت يك انسان دوره عصر آهن به دست آورده بودند كه به منظور مطالعات بيش‌تر، بقاياي اسكلت به ايتاليا فرستاده شد.

سد سيوند روي رودخانه پلوار (سيوند) و در تنگه بلاغي ساخته شده است. اين تنگه كه به راه شاهي موسوم است يكي از چشم‌اندازهاي پاسارگاد محسوب مي‌شود. هم اكنون با هم‌كاري مسئولان پروژه سد سيوند و نجات بخشي تنگه بلاغي، تيم‌هاي مشتركي از ايران و كشورهاي خارجي در اين منطقه مشغول كاوش هستند تا پيش از آبگيري سد سيوند، بخشي از آثار موجود در اين تنگه را نجات دهند.

هم اكنون سازمان آب منطقه‌اي قصد دارد با كنترل ميزان آب براي باستان شناسان، آبگيري سد سيوند را از 12 بهمن‌ماه سال جاري آغاز كند.

تنگه 18كيلومتري بلاغي در 9 كيلومتري پاسارگاد واقع شده است. اين تنگه به علت عبور مسيري به نام راه شاهي شهرتي جهاني دارد.

بازگشت