چاپ متن

يادگار

 

دكتر نوشيروان كيهاني‌زاده

historian@picusnet.com

 

نشست مشترك تقويم‌نگاران و مورخان در آوريل 1938 در «ونيز» براي تطبيق تقويم‌ها و تعيين دقيق مبدا عصرهاي تاريخي كشورهاي باستاني بر پايه تقويم ميلادي، عصرهاي تاريخي ايران باستان را به اين شرح اعلام داشت: مبدا (اوريجين) عصر حكومت مادها به پايتختي همدان 612 پيش از ميلاد، مبدا عصر هخامنشيان (به پاخيزي كوروش براي تامين وحدت ايرانيان) 559 پيش از ميلاد و اعلام تشكيل امپراتوري ايران (ايران زمين) 538 پيش از ميلاد، مبدا عصر اشكانيان 245 پيش از ميلاد و پايان اقتدار سامانيان (مبدا تقويم يزدگردي) 16 ژوئن سال 632 ميلادي، به اين ترتيب به نظر مي‌رسد كه در سال 1355 هجري خورشيدي، مبدا تقويم ايران بر پايه‌ي سال به پاخيزي كورش احتساب، و به 2535 اعلام و رسميت يافته بود كه تنها دو سال رعايت شد. تقويم هجري خورشيدي ايران كه دقيق‌ترين تقويم‌ها در جهان شناخته شده است، توسط دانشمندمان، عمرخيام نيشابوري تنظيم شده است كه رعايت مي‌شود.

 

روز 14 فوريه سال 102 پيش از (2107 سال پيش) «وادي» امپراتور چين با استفاده از درگيري ارتش ايران با روميان در غرب، با چهل‌هزار سرباز به فرغانه (تاجيكستان) حمله برد. اين حمله توسط واحدهاي نظامي ايران در مناطق ارت (خراسان)، آريا و كهستان (قهستان) در هم شكسته شد. بدون اين كه نياز به انتقال قوا از تپورستان (مازندران)، پارس يا آثراتيگان (آذربايجان _ از نام آثرپاتي يا آذربد شهربان و موبد زرتشتي آن، هنگام حمله اسكندر، به ايران گرفته شده است.) در اين جنگ بسياري از نظاميان چيني اسير شدند. اين اسيران در بازجويي كه از آنان به عمل آمد، گفتند كه قصد امپراتور از حمله به فرغانه تصرف آن نبوده است بلكه مي‌خواست اسبان اين دره را كه بزرگ‌تر، قوي‌تر و سريع‌تر از اسبان چيني هستند و بسيار پرطاقتند، تصرف كند و با خود به چين ببرد تا در جنگ‌ها، تحرك بيشتري داشته باشد و بتواند بهتر مانور كند. جريان به تيسفون گزارش شد.

شاه اشكاني موافقت كرد كه اسيران چيني بدون دريافت غرامت آزاد شوند و سه هزار اسب نيز به امپراتور چين فروخته شود كه امپراتور به جاي پول، ابريشم به ايران تحويل داد.

 

همشهري: پنجم آذرماه 1377 خورشيدي

طبق تحقيق كتابخانه كنگره آمريكا كه در دسامبر سال 1987 به پايان رسيد، نوشيروان ساساني شاه معروف ايران از سال 531 تا 579 ميلادي،‌54 روز پيش از نوروز و 4 روز مانده به جشن سده (26 ژانويه در سال 560 ميلادي) به بزرگان كشور اعلام كرد كه تصميم گرفته است در هر روستاي ايران لايق‌ترين، منصف‌ترين و راستگوترين برزگر را به عنوان رييس روستا تعيين كند و او را دهگان (دهقان) بخواند و تنظيم امور روستاها، جمع‌آوري ماليات دولت، معرفي سرباز، پرورش اسب و فرورش آن‌ها به ارتش را برعهده آن‌ها بگذارد و اين دهگان‌ها موظفند مداخله احتمالي مقام‌هاي دولتي و ارباب‌ها در امور سياسي روستا را گزارش كنند و بركنار نمي‌شوند مگر اين كه دستي و كفايت خود را از دست بدهند. بايد سازماني در دهكده به وجود آورند كه خودكفا شود و در برابر هرگونه تجاوزي از روستا مسلحانه دفاع كند. اين اقدام نوشيروان ساساني معرف به دادگر مانند ساير كارهاي او از جمله ايجاد قوه قضايي، تنظيم ضوابط مالياتي و تاسيس يك دارالتاليف و دارالترجمه كتب از زمان‌هاي ديگر به فارسي از ابتكارات جالب در زمينه پيشرفت تمدن بشر به حساب آمده است. با وجود اين، جانشيان وي كه احساسات طبقاتي داشتند اجازه نمي‌دادند، سربازان معرفي شده از سوي دهقانان، جز رسته پياده وارد رسته‌هاي ديگر ارتش شوند و به مقام افسري برسند. افسران ارتش ايران، پس از سلطنت نوشيروان، عمدتا از ميان مردمان مازندران انتخاب مي‌شدند و خانواده و بستگان همين افسران، پس از پيروزي سپاه اسلام،‌ از ايران مهاجرت كردند و به هند رفتند، اما هنوز پس از 13 قرن به ايران و فرهنگ ايراني وفادار مانده‌اند.

«نظام دهقان‌ها» كه توسط نوشيروان به وجود آمد هسته مركزي همه تلاش‌هاي استقلال‌طلبانه ايرانيان در قرون هشتم و نهم ميلادي بود كه به نتايج موردنظر هم رسيد.