كاخ داريوش بزرگ در تنگه بلاغي كشف شد

حسن ظهوري

 پيدا شدن بازمانده‎هاي کاخي بزرگي از دوره هخامنشي و همانندي آن با ساخت و سازهاي دوره داريوش اول در تخت جمشيد، باستان شناسان را با پديده منحصر به فردي در تنگه بلاغي مواجه کرده است. آن‌ها تاييد کردند که کاخي از دوره هخامنشي در تنگه بلاغي کشف شده است.

هيات باستان شناسي ايران و فرانسه موفق شدند با آغاز دومين فصل کاوش در تنگه بلاغي، بقاياي کاخي بزرگي از دوره هخامنشي كه به احتمال زيادي متعلق به داريوش اول را کشف کنند.

 «محمد تقي عطايي»، سرپرست ايراني هيات باستان شناسي ايران و فرانسه در تنگه بلاغي با اعلام اين خبر گفت:

پيش از آغاز کاوش هاي باستان شناسي در محوطه 35 تنگه بلاغي  آزمايش هاي ژئوفيزيک وجود بنايي عظيم را در آخرين نقطه آبگيري سد سيوند نشان داده بود و سفال هاي سطحي نيز حاکي از آن بود که اين بناي عظيم، که بي شباهت به کاخ نيست بايد به دوره هخامنشي تعلق داشته باشد. با اين فرضيات کاوش هاي باستان شناسي در محوطه 35 آغاز شد.

وي افزود:

«در لايه نگاري و گمانه زني از تپه باستاني 35 که بناي عظيم را در خود مدفون نگه داشته ، مشخص شد، اين تپه باستاني تک لايه است و تنها دوره هخامنشي را در خود دارد. هيات باستان شناسي با اين تصور که عدم ساخت و سازهاي دوره‌هاي بعدي باعث مي‌شود تا بناي مدفون سالم از زير خاک بيرون بيايد حفاري باستان شناسي و آوار برداري را آغاز کرد اما کمال تاسف با چاله‌هاي حفاران غير مجاز و رد بولدوزر مواجه شد.

به گفته وي، وجود حفاران غير مجاز ديگر امري عادي در محوطه‌هاي باستاني محسوب مي‌شود اما اين که چه کساني با «لودر» به جان اين تپه باستاني افتاده اند و بخش هاي زيادي از آن را تخريب کرده‏اند، جاي پرسش دارد. وي بر پايه‎ي شواهد بدست آمده معتقد است که فعاليت بولدوزر در تپه کار حفاران غير مجاز نيست و فعاليت ها کاملا عمدي بوده و به قصد تخريب تپه انجام گرفته است.

 هيات باستان شناسي در ابتداي کاوش محوطه اي به ابعاد 30 در 30 متر را به عنوان محل قرار گرفتن کاخ شناسايي کردند و موفق شدند تا تخت گاه کاخ را که از خاک و شن کوبيده ساخته شده بود کشف کنند. کوشک شاهي، در کنار دامنه‎ي تپه که به کوه منتهي مي‏شود ساخته شده است.

 عطايي در ادامه گفت:

آوار برداري تخريب هاي لودر ادامه داشت، تا اين که هيات باستان شناسي نخستين نشانه از کاخ هخامنشي که يک پايه ستون به شکل ناقوس وارونه، درست شبيه پايه ستون هاي تخت جمشيد اما کوچکتر را پيدا کردند. براي ساخت اين پايه ستون از سنگ سياه مجد آباد (درست شبيه به تخت جمشيد) استفاده شده است و آن را با چنان دقتي سيقل داده اند که هر کسي به راحتي مي‌تواند عکس خود را در آن ببيند.

 کمي آن طرف تر پايه‏ي ستون، شالي ستون آن کشف شد. اين پايه ستون 50 سانت قطر و 35 سانتي متر ارتفاع دارد که با شالي ستون ارتفاع آن به 45 سانتي متر مي‌رسد.

 روي پايه ستون و شالي ستون علامت هايي براي تراز کردن آن‌ها گذاشته شده است تا هنگام نصب، کل پايه ستون تراز به ايستد. اين روش در دوره هخامنشي رايج بوده است.

عطايي در مورد، پيدا شدن اين پايه‏‎ي ستون گفت:

نمونه اين پايه ستون در پاسارگاد ديده نشده اما درست همانند پايه‎ي ستون هاي تخت جمشيد است. کوچکي پايه ستون نشان مي‌دهد که براي برپايي ستون ها و سر ستون هاي چوبي مورد استفاده قرار مي‌گرفته است.

 وي با تاکيد بر اين موضوع که بقاياي کاخ متعلق به دوره داريوش است گفت:

اين کاخ به دوره کوروش تعلق ندارد ومتعلق  به داريوش و يا پس از وي است. هيات باستان شناسي با توجه به شواهد به دست آمده احتمال مي‌دهد که کاخ بدست آمده متعلق به دوره داريوش اول باشد.

 تزئينات پايه ستون نشان مي‌دهد که از آن براي ستون هاي ايوان استفاده مي‌شده است. زيرا هخامنشيان پايه ستون هاي ساده را در داخل تالار و پايه ستون هاي نقش دار را در ايوان استفاده مي‌کردند.

 عطايي در مورد ادامه کاوش هاي باستان شناسي در محوطه 35 گفت:

در ادامه با سه رديف ديوار خشتي مواجه شديم که بالاي آن‌ها را لودر از بين برده است. ما اميدواريم تا از طريق اين ديوارها پلان کاخ را کشف کنيم.

وي در ادامه گفت:

با نزديک شدن به مرکز کاخ چهار زير پايه ستون پيدا کرديم که درست همانند به کاخ آپادانا در شوش هستند و نشان از يک تالار دارند. احتمالا پايه ستون هاي اين تالار برده شده و يا هنگام فعاليت لودر ها از بين رفته است اما ابعاد تالار نشان مي‌دهد که چهار پايه ستون در اين تالار وجود داشته است.

 از ديگر يافته‌هاي باستان شناسي، کشف 25 قطعه از 25 خمره بزرگ است که احتمالا بر اثر فعاليت لودر تخريب شده اند.

هم‏چنين باستان شناسان موفق شدند مقداري خمره و قمقمه سفالي در اين تپه باستاني کشف کنند که نشان از اقامت سربازان در کاخ دارد.

 عطايي با اشاره به قطعات خشتي بدست آمده از اين کاخ گفت:

ابعاد خشت ها متفاوت است. پاره‎اي از آن‌ها 35 در 33 سانت هستند که به احتمال، براي کف سازي مورد استفاده قرار مي‌گرفتند، برخي 17 در 33 و برخي نيز داراي اندازه استاندارد 33 در 33 هستند.

کاخ بدست آمده از دوره هخامنشي که به احتمال، متعلق به داريوش اول بوده است، در آخرين نقطه آبگيري سد سيوند قرار گرفته و غرق نمي‌شود اما رطوبت درياچه سد آن را از بين مي‌برد.

هيات باستان شناسي ايران و فرانسه، به سرپرستي محمد تقي عطايي از پژوهشکده باستان شناسي و رمي بوشارلا از موسسه ايران و فرانسه تا 15 خرداد در تنگه بلاغي فعاليت مي‌کنند.

تنگه بلاغي منطقه اي باستاني در نزديکي پاسارگاد است که ساخت سد سيوند در آن منجر به کشف و شناسايي 131 اثر باستاني شد. هم اکنون 8 هيات باستان شناسي ايراني و خارجي براي نجات بخشي آثار موجود در اين تگه باستاني تلاش مي‌کنند.

بازگشت