شمار فارسي زبانان در سرزمين‌هاي خوارزم و فرارود  

الف. جمهوري ازبكستان

در اين سرزمين حدود هشت ميليون تن به زبان فارسي گفت‌وگو مي‌كنند. بيش‌تر فارسي زبانان ازبكستان در استان‌ها، شهرستان‌ها و شهرهاي زير بودوباش دارند:

استان، شهرستان و شهر سمرقند و شهر اورگوت، حدود يك ميلون تن.

استان و شهر بخارا و شهرستان‌هاي غژدوان، وابكند، پيشكو، رامتين و شافركام، حدود 930 هزار تن.

استان سرخان دريا، شهر ترمذ، شهرستان‌هاي ده نو، سرآسيا، بايسون (بسوند)، اوزون،‌ جرگرگان و ... حدود يك ميليون و يكصد هزار تن.

استان قشقه دريا (كيش رود): شهرستان دهقان آباد و شهر سبز، شهرستان و شهركد آب، غزار، كاسان و ... حدود 740 هزار تن.

استان جزخ (ديزك) و شهرستان‌هاي فارش، نوراتا، خواس، بيگ‌آباد و ... حدود 350 هزار تن.

استان سيردريا: در مجموع، حدود 500 هزار تن.

استان و شهر تاشكنده (چاچ ـ چاچ كند) و شهرستان‌هاي برج ملا، بوستان ليك، چرچيك (پرك) بالا، چرچيك (پرك) پايين، فركت و شهرهاي آهنگران، ‌انگران، شهرستان چمگان، پيش كند، بوكه، چناس و ... حدود يك ميليون و دويست هزار تن.

استان و شهرفرغانه، حدود 550 هزار تن.

استان و شهر نمنگان، حدود 600 هزار تن.

استان انديجان، حدود 180 هزار تن.

ب. جمهوري قرقيزستان

جمعيت فارسي زبانان اين جمهوري حدود 180 هزار تن است.

پ. جمهوري قزاقزستان

ت. جمهوري تاجيكستان

زبان رييس جمهوري تاجيكستان فارسي (دري) است و شمار جمعيت اين جمهوري بيش از پنج ميليون تن مي‌باشد.

شمار فارسي زبانان اين جمهوري هم كمي بيش از 150 هزار تن مي‌باشد.

در جمهوري ازبكستان كه بيش‌ترين تعداد فارسي زبانان آسياي مركزي را در خودجاي داده است. محدوديت بسيار براي آموزش به زبان فارسي وجود دارد و آموزش در اين زمان با شيوه‌هاي قديمي و فاقد كارآيي و بيش‌تر به صورت مكتب‌خانه‌اي انجام مي‌گيرد. تعداد بسياري از فارسي زبانان اين جمهوري، چه در دوران حكومت شوروي و چه امروز، تحت فشارهايي كه وجود داشته و دارد، مجبور شده‌اند در شناسنامه‌ها، مليت خود را
« ازبك» اعلام كنند.