|
آرامگاهاي هخامنشي رنگي
بوده اند
حسن ظهوري
برداشت رسوب از رويه آرامگاه شاهنشاهان هخامنشي در نقش رستم به
ويژه آرامگاه داريوش، پرده از راز رنگي بودن اين آرامگاهها
برداشت و شوند (موجب) شگفتي باستانشناسان شد. در اين بافت
تازه، تصويري جديد از رنگهاي به كار رفته در نقش برجسته
داريوش نمايان شد. اين در حالي است كه در صورت گذر راهآهن از
كنار نقش رسم احتمال ريزش اين رنگها وجود دارد.
محمدتقي عطايي، باستانشناس و كارشناس پيشين بنياد پژوهشي
پارسه و پاسارگاد گفت:
در سال 1382 زماني كه كارشناسان بازسازي پوستههاي آهكي ناشي
از بارش باران و شرهي آب را از روي آرامگاه شاهان هخامنشي، به
ويژه داريوش بزرگ برميداشتند فهميدند كه همهي رويه آرامگاه
داريوش و شايد ديگر شاهان هخامنشي دفن شده در نقش رستم رنگي
بوده است.
اين بازسازيها به دست «حسن راه ساز» از بنياد پژوهشي پارسه و
پاساردگاد و در پاياننامهاي به قلم «مجيد اياسي» انجام
ميگرفته است.
عطايي افزود:
زماني كه هيات بازسازي متوجه اين رنگها ميشوند كار با حساسيت
بيشتري پيش ميرود تا آن جا كه بخشهاي زيادي از اين فضاهاي
رنگي با حجم بسيار گستردهي رنگ نمايان ميشود.
اما در همان زمان، مستندنگاري كاملي كه شايسته چنين كشفي باشد
انجام نگرفت و به همين سبب، خبر بافت اين رنگها تا امروز به
جا مانده و هنوز تازه است.
وي دربارهي رنگهاي به كار رفته در نقش رستم گفت:
درون تمام نوشتهها ميخي با رنگ لاجورد پر شده است و بيشتر
نقش برجستهها به ويژه نقش برجسته داريوش و خود آرامگاه همه
رنگي بوده است... مثلا ريش و سبيل داريوش لاجوردي رنگ است. پيش
از اين ما دربارهي استفاده از رنگ لاجورد در نقش برجستههاي
هخامنشي به ويژه داريوش خبر داشتيم.
تخت جمشيد به جاي آن كه از رنگ لاجورد براي آرايش ريش نقش
برجسته داريوش سود جسته شود، تمام ريش را از لاجورد ساخته
بودند كه به شوند(سبب) غارت مقدونيها خالي مانده است...
موي داريوش در نقش برجسته آرامگاهش در «نقش رستم» سياه رنگ
است. داخل چشم قرمز رنگ بوده و پيرامون چشم و پلكها با سرمه
سياه رنگي كشيده شدهاند. لب و كفشها قرمز رنگ هستند و
لباسها رنگهاي گوناگوني دارند.
وي با بيان اين كه حتا برخي عناصر تختجمشيد نيز به گونه رنگي
در نقش رستم نمايان است، گفت:
برخي عناصر ساختمان سازي تخت جمشيد مانند تيرهاي سقف يا نماي
ايوانها كه اكنون اثري از آنها وجود ندارد، به خوبي در نقش
رستم نمايان است. از آنجايي كه آرامٌگاه داريوش از روي
ايوانهاي تختجمشيد، نمونهبرداري شده است ميتوان با شناسايي
رنگهاي به كار رفته در اين آرامگاه، كماوبيش شكل راستين
ايوانهاي تختجمشيد را روي كاغذ، به گونهي رنگي بازسازي
كرد...
رنگهاي به كار رفته در آرامگاه نقش رستم نشان ميدهد كه دو
سوي تيرهاي نگهدارندهي سقف كه به دو سر گاو رسيدهاند رنگي
هستند. تيرها داراي چليپاي قرمز رنگي هستند كه درون كادرهاي
لاجوردي قرار گرفتهاند. با بازسازي اين رنگها ميتوان نمايي
از ايوانهاي تختجمشيد را بازسازي كرد و حتا ميتوان فهميد كه
تختجمشيد چه شكلي بوده است.
پيش از اين نيز در كاوشهاي دره بلاغي نيز روشن شده بود كه
ديوارهاي خشتي اندود سبز رنگ داشتهاند كه احتمالا در
تختجمشيد نيز از اين رنگها استفاده ميشده است.
عطايي با بيان اين موضوع كه اكنون رنگها از پايداري كمي روي
سنگ برخوردار هستند و ويژگيهاي جوي يا لرزه ميتواند موجب
ويراني آنها شود گفت:
از ديد حفاظتي اين رنگها خيلي سست هستند. زيرا تنها مادههايي
معدنياند كه روي سنگ ماليده شدهاند.
بازگشت
|
