|
جيرفت، گذشته شگفتانگيزي داشته است
تكتم بهاردوست
جيرفت كهنترين تمدن شرق و قديميترين و وسيعترين تمدن در فلات ايران
است.
كشف اتفاقي يك ظرف از دوران كهن توسط يك روستايي در منطقه كنار صندل
جيرفت در سال 80، آغاز كننده فصلهاي كاوش در اين منطقه بود كه تا
كنون اين منطقه پنج فصل كاوش را با كمك و همياري باستان شناسان ايراني
و خارجي به خود ديده است.
به انگيزهي شروع ششمين فصل كاوش در اين منطقه، گفتگويي با دكتر يوسف
مجيدزاده سرپرست هيات كاوشهاي باستاني در منطقه كهن جيرفت انجام
دادهايم كه ميخوانيد:
ـ آقاي دكتر! بفرماييد ششمين و تازهترين فصل كاوش در منطقه جيرفت از
چه زماني آغاز شده است و چه مدت زمان را براي اين فصل از كاوشهاي
باستانشناسي پيشبيني ميكنيد؟
حدود 15 روز از آغاز اين فصل از كاوشها ميگذرد و ما مدت 2 ماه را
براي ششمين فصل از كاوشها باستاني پيشبيني كردهايم.
ـ اين فصل از كاوش در چه مساحتي انجام ميگيرد؟
با توجه به گستردگي منطقه جيرفت ما مساحتي نزديك به 2 هزار متر مربع را
براي اين فصل در نظر گرفتهايم، البته احتمال ميدهيم 500 متر مربع
ديگر نيز به آن اضافه شود.
ـ در خصوص بودجهاي كه به اين فصل اختصاص پيدا كرده توضيح دهيد؟
همان طور كه اطلاع داريد متاسفانه دولت اعتبارات را در همه سطوح كم
كرده است و بودجه ما در اين فصل به نسبت فصول گذشته بسيار اندك است، به
طوري كه ما قادر نيستيم از نيروهاي بيشتري استفاده كنيم و طبق
گفتههاي مسوولان سازمان ميراث فرهنگي جيرفت، مبلغي حدود 25 ميليون
تومان براي اين كار در نظر گرفته شده است.
ـ آيا از باستانشناسان خارج از كشور هم استفاده كردهايد؟
به دليل سهولت در كار و نيز تقسيم كار در اين فصل نيز مانند يكي دو فصل
گذشته از باستانشناسان و گياه باستان شناساني از كشورهاي ايتاليا و
انگليس كمك گرفتهايم البته بايد بگويم بخش زيادي از كار بر عهده
باستانشناسان ايراني است. البته طي اين دو هفته، هيچ كمكي از سوي
باستانشناسان خارجي نداشتهايم كه ظاهرا به خاطر شيوهي مكاتبه و
بخشي هم به علت مشكلات مالي، اين گروه هنوز به ما ملحق نشدهاند.
ـ لطفا بفرماييد در اين فصل از كاوش چه بخشهايي مورد مطالعه قرار
ميگيرد؟
به دليل پيدا شدن نقوش ظريف و معماري گيج كننده اين منطقه، قرار است در
اين فصل كاوش فقط به مطالعه روي معماري جيرفت بپردازيم و قسمت زيادي از
مطالعات ما در منطقه كنار صندل جنوبي است كه در فصل گذشته نگاه
پژوهشگران را به اين منطقه تغيير داد.
ـ لطفا مختصري در مورد يافتههايتان در فصول گذشته توضيح دهيد؟
ما در فصل گذشته بيشتر زمان و انرژيمان را صرف مطالعه روي قبرستان
مطوط آباد كرديم كه البته هيچ قبر سالمي پيدا نشد، چون متاسفانه تمام
قبرها شخم زده شده بودند، ولي با كاوشهاي ما اشيايي به دست آمد كه به
دليل ظريف و كوچك بودنشان از چشم قاچاقچيان دور مانده بود مثل ظروف
سنگي، مهرهٌي گردنبند به باريكي چند ميليمتر، عقيق، طلا و ... به
خاطر از بين رفتن اسكلتها و نبود اسكلتي كامل ما نميتوانيم از نوع و
شيوه تدفين در اين منطقه مطلع شويم. ولي روي ظروفي كه تا كنون در اين
منطقه پيدا كردهايم، بيشتر نقوش آقايان ديده ميشود.
اما تنها يافته ما از نقوش زنانه، نقش زني روي يك خمره است كه متاسفانه
تصوير درستي از آن در دست نيست.
ـ چند فصل كاوش ديگر را در اين منطقه پيش بيني ميكنيد؟
همان طور كه گفتم به علت وسعت و وجود تيرههاي گوناگون در اين منطقه و
پادشاهي بزرگي كه بيترديد بر آن حاكم بوده است من تصور ميكنم تا 50
سال ديگر امكان كار در اين منطقه را داريم و معتقدم جيرفت گذشته
شگفتانگيزي داشته است.
ـ در حال حاضر وضعيت كاوشهاي غير مجاز را در اين منطقه چگونه
ميبينيد؟
خوشبختانه به دو دليل، تعداد حفاريهاي غير مجاز در اين منطقه به صفر
رسيده است، يكي به دليل فرهنگسازي مناسبي كه از طريق مدارس خبررساني
و ... انجام شد و ديگري به خاطر حضور فعال تلاشگران يگان حفاظت در اين
منطقه بوده است. در حال حاضر حدود 8 پايگاه يگان ويژه براي حراست از
اين منطقه فعال هستند.
ـ آيا در اين فصل كاوش از دستگاه يا تجهيزات ويژهاي بهره ميگيريد؟
خير ما از دستگاه خاصي استفاده نميكنيم، اما باستانشناسان خارجي كه
به كشور ميآيند از دستگاههايي چون رادار و زلزله سنج استفاده
ميكنند كه نمونهاش كشف آثاري از عمق 11 متري بود كه ما فقط
ميتوانستيم به عمق 4 متري نفوذ كنيم.
ـ آقاي دكتر! آيا آماري از وجود اشياي آثار تاريخي جيرفت در خارج از
كشور داريم؟
خير، تصور ميكنم گرفتن اين آمار غير ممكن باشد، البته با كمك دولت
تعدادي از اين آثار كه در سال 80 به سرقت رفته بود پيدا شده و به كشور
بازگردانده شده است. البته بخش زيادي از اين اشياء در اختيار مجموعه
داران خصوصي است و دسترسي به آنها نيست كه اين آثار شامل ظروف زيبا و
منحصر به جيرفت و ظرفهاي صابوني است كه خوشبختانه باز كردانده شده
است.
ـ در پايان بفرماييد الواح گلي كه در حراجي انگليس فروخته شده بود، كي
به كشور برگردانده ميشوند؟
خوشبختانه و با رايي كه به نفع كشورمان صادر شد بزودي اين الواح قديمي
به كشور باز ميگردد، اما هنوز زمان خاصي مشخص نشده و اين كشور ماست كه
بايد براي بازگرداندن اين الواح اقدام كند.
بازگشت
|
